ابو القاسم سلطانى
149
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
روغن آن از گردو كمتر ولى هضم آن آسانتر است . . . به هيچ وجه قابض نيست گرچه غذائيت آن كم است ولى از آن خلط نيك بوجود مىآيد . . . خوردن آن فربهى مىآورد . . . روغن بادام شيرين در علاج سرفه و هموپتيزى سودمند است . . . ( تت قانون عب ص 354 ) . لوز حلو به پارسى بادام شيرين گويند . . . شكم براند چون با انجير بخورند . . . و بادام تر 13 * چون با پوست بخورند وقتى كه هنوز صلب نشده باشد لثه و دهان را نافع بوده و حرارت آن ساكن كند . . . ( اختيارات 398 ) . . . در آسم سودمند است ( تت تذكره 284 ) . فاسد او موجب كرب 14 * و سقوط اشتها و غشى و مصلحش ربوب حامضه 15 * است بعد از قى . . . برگ تازه او مسهل و مسقط كرم شكم . . . شكوفه بادام محرك باه مردان و قاطع باه زنان . . . ( تحفه 233 ) . روغن آن موافق تشنج يبسى و ورم و سرسام 16 * و ذات الجنب و رافع سهر 17 * و منوم شربا و تمريخا . . . و اعانت بر اخراج حصاهء . . . و تدهين مهره هاى پشت بدان جهت رفع خميدگى پيران . . . ( مخزن الادويه 512 ) . بادام كه به عربى لوز و به فرانسه آماند نامند . . . روغن بادام . . . با كتيرا و شكر جهت سرفه خشك مجرب و جهت تصفيه آواز و قصبه و شش و رفع ضرر ادويه مسهله و حبوب حاره مفيد و در رفع پيچش مجرب . . . از داخل از يك الى ده مثقال مسهل و در اطفال مخصوصا نافع و در ديدان معوى و قولنج مستعمل و در تشنجى كه بعد از وضع حمل بهم مىرسد و در اشخاصى كه به سنگ كليتين مبتلا باشند بسيار مفيد است . . . شيره او كه هشت مثقال بادام پوستكنده را در هاون ريخته دويست مثقال آب بتدريج اضافه نموده بكوبند و با پارچه نازكى صاف نمايند بعضى اوقات قدرى قند داخل نموده عوض آب و غذا در اشخاصى كه خواب نكنند و در حميات بنوشند منوم است . . . ( فروغ ناصرى ) . امروزه در ليبى آن را لوز حلو در لبنان المنج ، العقابيه و لوز البرى مىنامند . درخت بادام را در مريوان چغالهبادام ، بايم Bayem ، وايم و در سردشت چغاله مىنامند . تركيب شيميائى : هر يكصد گرم بادام شيرين حاوى 10 / 18 گرم مواد پروتئيدى ، 2 / 54 مواد چربى ، 18 مواد قندى ، 8 / 2 سلولز ، 4 / 4 آب و 5 / 2 گرم خاكستر مىباشد روغن آن حاوى 55 تا 75 درصد اولئين است . بادام حاوى مواد معدنى كلسيم ، فسفر ، پطاسيم ، گوگرد ، منيزيم و همچنين ويتامينهاى A - ( 8 ، 5 واحد در يك گرم ) ، ويتامينهاى B 6 , B 5 , PP , B 2 , B 1 ( مجموعا 6 / 0 واحد در گرم ) مىباشد . هر يكصد گرم آن 606 كالرى حرارت ايجاد مىنمايد . بنابراين يك ماده بسيار مغذى مىباشد لذا مقدار خوراك آن برحسب سن از 6 تا 15 عدد در روز نبايد تجاوز نمايد . همچنين در شيرينىها و نانهاى حاوى بادام اين مسئله بايد مورد توجه قرار گيرد . خواص : از بادام و فراوردههاى آن در موارد لاغرى ، ضعف جسمانى و حافظه ، ورم و اسپاسم گلو ، دستگاه ادرارى تناسلى ، معدى رودهاى ، سنگهاى مجارى ادرار ، دوران نقاهت و يبوست استفاده مىشود از خارج روغن آن را در درماتوزها ، سوختگى ، تركخوردگى ، اكزماى خشك ، درد گوش ، خارش مصرف مىنمايند .